थोडं माझ्या मनातलं...

अवतीभवतीच्या वातावरणासह त्यातील सामाजिक, सांस्कृतिक संदर्भ आपल्याला अनेकार्थानं समृद्ध करीत असतात. सभोवतालचा परिसर, अर्थात जंगल, त्यातील वृक्ष, नदी, नाले, पशू-पक्षी या नैसर्गिक घटकांसोबतच समाजातील विविध घटना-अनुभवांचा प्रभाव आपल्या व्यक्तिमत्त्वावर पडत असतो. त्यापासूनच आपले व्यक्तिमत्त्व घडत असते. काय चांगलं-काय वाईट हे ओळखण्याची नवी दृष्टीच आपल्याला अशा जीवनानूभवातून मिळत असते. आणि अशा जीवनानूभवातूनच संवेदनशील मनात नवे आत्मभान जागृत होत असते.   लौकिकार्थानं १५ ऑगस्ट १९४७ साली आपल्याला स्वातंत्र्य मिळालं असलं, तरी प्रत्यक्ष समाजजीवनातील दलित-आदिवासी समाज आपल्या न्याय हक्कांपासून आजही वंचितच आहे. शिक्षणाचा अभाव, आपल्या हक्कांप्रती हव्या त्या प्रमाणात नसलेली जागरूकता, अशा विविध कारणांमुळे विविध पातळ्यांवर होणारे शोषण, अन्याय, अत्याचाराला इथला बहुसंख्य आदिवासी समाज बळी पडत होता. त्यामुळे स्वातंत्र्यानंतरही विकासापासून कोसोदूर असलेला हा आदिवासी समाज युगानु युगे दारिद्र्याचेच जीवन का जगत आहे, याची अस्वस्थता संवेदनशील मनाला सतत बोचत असते. त्यामुळे विषमतेला विरोध करण्यासाठीचे वै...

प्रतिभाशाली नाटककार गिरीश कर्नाड गेले. नाटकाच्याच भाषेत सांगायचे तर एका थोर आणि विद्वान व्यक्तिरेखेवर काळाने अलगदपणे पडदा टाकला. तथापि, या जागतिक रंगमंचावर तळपणाऱ्या असामान्य व्यक्तिरेखेवर कायमचा पडदा टाकणे साक्षात काळाला तरी शक्य आहे काय? आज काळाने झाकला तो केवळ कर्नाड यांचा अचेतन देह. मात्र कर्नाड यांनी नाटय़सृष्टीसाठी जे अलौकिक कार्य करून ठेवले आहे, तो अद्भुत ठेवा आणि त्यांनी नाटय़क्षेत्रावर केलेला संस्कार सदैव सचेतन राहील. बहुआयामी, बहुढंगी आणि अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्वाचे धनी असलेल्या गिरीश कर्नाड यांच्याकडे गुणवैशिष्टय़ांचा इतका जबरदस्त साठा होता की, या प्रत्येक गुणवैशिष्टय़ातून एक अद्वितीय व्यक्ती जन्माला आली असती. गिरीश कर्नाड काय नव्हते? ते एक उत्कृष्ट नाटय़लेखक होते, उत्तम नट होते, नाटय़विश्वाला नवी दृष्टी देणारे नाटय़दिग्दर्शक होते. त्यांनी चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले. मराठी, हिंदी चित्रपटांतून आपल्या कसदार अभिनयाची छापही त्यांनी पाडली. डाव्या आणि पुरोगामी चळवळीतील मंडळींसाठी आधारस्तंभ असलेले गिरीश कर्नाड उजव्या विचारसरणीला कायम शिंगावर घ्यायचे. असहिष्णुतेचा डांगोरा पिटत मध्यंतरी प...